Interview: plantplaatsen op de Zutphense kade (UPDATE)

“Ik kan genieten van de straatjes en gebouwen in de stad, maar de bomen, die maken het toch echt af.” We spreken André Huinink. Bomenliefhebber en toezichthouder ‘groen’ binnen de afdeling civiele werken van de gemeente Zutphen. Vandaag zijn we getuige van het planten van een aantal bomen.

Het project aan de kade

De gemeente Zutphen heeft de ambitie om de IJsselkade voor het jaar 2020 om te toveren tot een langgerekt, stedelijk rivierpark waar inwoners en toeristen graag komen. Er worden trappen gerealiseerd waarop je heerlijk kunt zitten, fietsers en voetgangers hebben alle ruimte op de vernieuwde kade, de rijbaan heeft nieuwe bestrating en nieuwe verlichting gekregen, daarnaast is een deel van de waterkering vervangen.

Natuurlijk is groen onlosmakelijk verbonden aan het project. André: “Langs de kade staan voornamelijk kastanjebomen. In verband met de kastanjeziekte gaan we deze in fases kappen. Dit wordt in het ontwerp voor de herinrichting volledig gecompenseerd, in dit geval met twintig nieuwe bomen. De kastanjebomen op de kade worden vervangen door iepen (Ulmus ‘Rebona’ en Ulmus ‘New Horizon’). Deze bomen zijn resistent tegen de iepenziekte en passen goed in het landschap. We planten de bomen om en om, met een onderlinge afstand van 25 meter tussen de bomen. Zo blijven ook de monumentale gevels goed zichtbaar. Verder komen er ook aan de Berkelkade en de Kattenhavestraat bomen die onderdeel maken van dit project.”

Jonge boom met houten boomkorf op een geplaveide kade bij een brug

Jonge lindeboom in de bestrating tussen een kademuur en de rivier

Veel zorg voor de plantplaats

Voor het werk in Zutphen is veel zorg en aandacht besteed aan de ondergrondse ruimte. Zo is er onder de straatlaag een laag met kratjes verwerkt voor de zuurstoflaag en tegen wortelopdruk. Dit is één lange strook van 2,5 meter breed. De bomen hebben gemiddeld wel 40 tot 50 kuub tot hun beschikking. Dat is genoeg voor de komende 50 a 75 jaar. Op basis van de analyses van Heicom heeft advies- en innovatiecentrum voor bodemtechnologie Biomygreen nog toevoegingen geadviseerd. Het bomenzand is zodoende aangevuld met schelpenkalk voor de spoorelementen. Bij het planten zijn mycorrhizaschimmels voor de iepen toegevoegd voor een goede aanplant van de bomen.

Opwaarderen van de grond

“In het kader van een circulaire economie willen we steeds vaker bestaande grond opwaarderen”, aldus Huinink. “Het is niet altijd nodig om met grote partijen grond te slepen.” Marcel Straatman van Heicom sluit zich hierbij aan. “We kunnen bijvoorbeeld zanderige grond aanvullen met organische stof en voedingstoffen. Onder bestrating met verkeersbelasting is dit minder goed haalbaar. Dit komt omdat we een juiste waterdoorlaatbaarheid en poriënvolume willen, die alleen mogelijk is met de juiste korrelopbouw van het zand.

Plantplaats

De bomen hebben gemiddeld wel 40 tot 50 kuub tot hun beschikking.

Is de verwerking goed?

Voor de kade heeft Heicom gebruikt gemaakt van Bomenzand 300 RAG. Dit substraat is zeer geschikt onder een verharding bij een lichte belasting, zoals van voetgangers en fietsers. Marcel: “Ons bomenzand werd voorgeschreven in het bestek. Daarbij is nog wel contact geweest over ons project aan de Waalkade in Nijmegen. Hier is Bomenzand 500 RAG gebruikt voor de hogere draagkracht. Hier werden geen drukverdelende kratten gebruikt. Zutphen kent een situatie met een lage grondwaterstand. De plantplaats heeft baat bij regenwater. Daarom gebruiken we Bomenzand 300 RAG, wat juist meer vocht vasthoudt.”

Te zwaar verdichte plantplaatsen

Bomenzand 300 van Heicom is verwerkt onder de drukverdelingskratten. Naast het leveren van bomenzand heeft Heicom ook de verwerking gemonitord. Marcel: “We hebben een toolboxmeeting gegeven met het oog op de verwerking van het bomenzand. In de praktijk zien we nog te vaak dat plantplaatsen te zwaar worden verdicht. Tussendoor analyseerde ik de verdichting met onze penetrometer. Voor Bomengranulaat gebruik ik de LWD-meter. Ik houd altijd mijn adem in als er met zulke grote hoeveelheden bomenzand gewerkt wordt. De verwerking is enorm belangrijk voor het eindresultaat van de plantplaats. Dankzij de goede voorbereiding, de eerste metingen en aanwijzingen zag ik dat de aannemer in Zutphen het al snel goed had begrepen.”

Overzicht van een heringerichte kade met jonge bomen langs de rivier

Aangeplante boom voor een bakstenen keermuur met historische gevels erachter

Denkend aan Zutphen…

Terugkomend op de mooie bomen in de gemeente Zutphen. De Bomenstichting Zutphen heeft een wandelroute samengesteld, die langs mooie oude exemplaren voert. Bijvoorbeeld op de Groenmarkt. Daar zijn ook vijf nieuwe Gleditsia’s gepland, vrij forse bomen. In de zomer is dat prachtig om te zien. Ook de Houtmarkt heeft een mooi aangezicht. Daar staan Liriodendrons: tulpenbomen. Huinink: “Ik kan er nu al naar uitzien om te wandelen met zicht op de nieuwe kade.

In de zomer van 2019 zal ik hopelijk genieten van het groene landschap met uitzicht op de rivier, de prachtige stad en twintig bloeiende bomen.”